Slim sturen wordt sleutel in het energiesysteem van morgen

De technologische ontwikkelingen in de wereld van hernieuwbare energie volgen elkaar in sneltempo op. De professional heeft dan ook nood aan praktische tools en innovatieve toepassingen om het energieverbruik slim te sturen en flexibel in te spelen op de uitdagingen van de energietransitie. In die optiek organiseerde ODE Vlaanderen op donderdag 24 september de masterclass ‘Slim sturen in het energiesysteem van morgen’, die plaatsvond in de rand van de vakbeurs Sustainable Solutions in Kortrijk. SustainableMedia365.be woonde alvast de presentaties bij van Nathalie Devriendt, directeur van ODE Vlaanderen, en Tijs Neutjens, zaakvoerder van TechNeutjens, specialist in het ontwerpen en installeren van energiesystemen.

Uitdagende transitie

Nathalie Devriendt belichtte het energiesysteem van vandaag en morgen. “De transitie naar meer elektrificatie en hernieuwbare energie brengt een sterke integratie en flexibiliteit mee. Vroeger werkte elke sector op een eigen eiland, maar die toenemende complexiteit en onderlinge verwevenheid vergen een evolutie van individuele naar meer collectieve oplossingen.”

Ze ziet drie fundamentele uitdagingen voor het energiesysteem van de toekomst, namelijk het garanderen van de bevoorradingszekerheid, het nastreven van balans en het vermijden van netcongestie. Flexibiliteit en tijdsdynamiek zijn hierbij de cruciale pijlers.

Vervolgens ging Devriendt dieper in op de flexibiliteitspiramide en de nettarieven. Ze besloot haar presentatie met een vergelijking.

“De energietransitie is vergelijkbaar met het vervangen van een vliegtuigmotor tijdens de vlucht. We moeten dan ook respect hebben voor hoe ons complex energiesysteem in evenwicht blijft ondanks geopolitieke onrust en de continue veranderingen in vraag en aanbod. Het is onze rol de burgers bewust te maken van de tijdsafhankelijke waarde van elektriciteit. Ondanks het gevoel dat het beleid trager schakelt, evolueert het in de praktijk erg snel, al klinkt dit erg contradictorisch. In vergelijking met bijvoorbeeld twee jaar geleden zijn al gigantische stappen vooruit gezet.”

Testimonial uit de praktijk

Daarna kwam Tijs Neutjens vertellen welke impact de energietransitie op zijn job als installateur heeft. Om de eindklant te overtuigen dat thuisbatterijen ook zonder subsidies een duidelijke meerwaarde hebben, besloot hij om maandelijks ‘Energiecafés’ te organiseren. Op deze infoavonden legt hij (potentiële) klanten uit hoe ze hun energiefactuur kunnen verlagen en beantwoordt hij al hun vragen over de veranderende energiemarkt.

“De energietransitie is voor professionals al complex, laat staan voor de consument. Daarom vind ik het noodzakelijk om de eindklant grondig te informeren. Alles wat ik mijn klanten vertel, test ik eerst zelf thuis uit zodat ik zeker weet dat het ook echt klopt.” Tijdens een ‘Energiecafé’ duidt Neutjens altijd eerst het belang van de digitale meter. “Het is essentieel dat vraag en aanbod op de elektriciteitsmarkt in evenwicht zijn, maar dat wordt tegenwoordig steeds moeilijker. Een digitale meter is daarbij onmisbaar: zo weten we precies wat er wordt afgenomen en geïnjecteerd en waar we moeten bijsturen."

Vervolgens legt Neutjens zijn klanten uit hoe belangrijk het is om zonnestroom meteen te verbruiken op het moment van productie. Daarom is het volgens hem essentieel om het eigenverbruik te verhogen. Een eerste optie is het opwarmen van sanitair water, een toepassing die volgens hem nog te vaak over het hoofd wordt gezien. Ook het opladen van een elektrische wagen helpt om meer eigen stroom te benutten. Bovendien is dit de goedkoopste manier om de wagen op te laden.

Daarnaast licht Neutjens tijdens een Energiecafé toe wat de meerwaarde van een thuisbatterij is. “Voor mij is het belangrijk dat een thuisbatterij stapelbaar is en in eerste instantie niet te groot wordt gedimensioneerd. Elke kilowattuur opslagcapaciteit moet immers economisch verantwoord kunnen worden benut. Op basis van het energieverbruik van een woning en de opbrengst van zonnepanelen kan je wel een inschatting maken, maar de gelijktijdigheid van productie en verbruik is moeilijk te voorspellen. Pas na een jaar gebruik is het goed te beoordelen of extra opslagcapaciteit nodig is. Om die reden doe ik ook nooit uitspraken over de terugverdientijd van een thuisbatterij.”

Tot slot benadrukt Neutjens steevast het belang van een slimme sturing. “Een energiemanagementsysteem (EMS) ontzorgt de consument dankzij geavanceerde algoritmes die het energieverbruik automatisch optimaliseren. Precies die ontzorging is en blijft belangrijk voor de consument. Daarnaast helpt een EMS om de energiefactuur te verlagen door de beschikbare energie zo efficiënt mogelijk in te zetten. En hoewel de eindklant daar misschien minder bij stilstaat, speelt een dergelijk systeem ook een belangrijke rol in de energietransitie door de vraag en het aanbod op het elektriciteitsnet beter op elkaar af te stemmen.”