Van hitzeflaute tot kühlkraftskrise: België gaat gebukt onder dure stroom voor verkoeling

De Belgische stroomprijs schoot donderdagavond rond 20.45 uur fors omhoog door een combinatie van hoge elektriciteitsvraag, wegvallende zonneproductie en weinig wind. Op de EPEX-beurs steeg de prijs  van ongeveer 11 euro per megawattuur in de middag naar bijna 550 euro per megawattuur in de avond.

‘Hitzeflaute’ raakt elektriciteitsmarkt

De prijspiek wordt toegeschreven aan een zogenoemde hitzeflaute: een periode waarin hitte de stroomvraag opdrijft, terwijl zon en wind juist onvoldoende leveren. In andere media was hiervoor ook de term kühlkraftkrise te lezen. Beide termen zijn van Duitse oorsprong en betekenen min of meer hetzelfde: een gebrek aan goedkope elektriciteit om de vraag naar verkoeling op te vangen. Overdag zorgt zonne-energie nog voor veel productie, maar tegen de avond valt die snel terug. Als er op dat moment ook weinig wind staat, moeten duurdere centrales de vraag opvangen.

Dit effect speelde donderdagavond in meerdere West-Europese landen. Frankrijk bleef relatief beter beschermd door zijn grote nucleaire productiepark. België had op dat moment minder eigen nucleaire capaciteit beschikbaar, waardoor gascentrales vaker prijszettend werden.

Verbruik stijgt door koeling

Ook vrijdag lag het Belgische elektriciteitsverbruik duidelijk hoger. Volgens hoogspanningsnetbeheerder Elia, geciteerd door VRT, lag de afname een halve tot een hele gigawatt boven het gemiddelde van de voorbije vier vrijdagen. Concreet steeg het verbruik van ongeveer 11 naar 12 gigawatt.

Die extra vraag komt vooral door koeling in woningen, kantoren en bedrijven. Elia-woordvoerster Carolien Pouleyn benadrukte dat de stijging substantieel is, maar dat het net dit aankan. In de winter worden vergelijkbare en hogere pieken opgevangen.

Flexibiliteit wordt belangrijker

De prijspiek laat zien dat de elektriciteitsmarkt gevoeliger wordt voor korte periodes waarin vraag en hernieuwbare productie uit elkaar lopen. Elia waarschuwde eerder dit jaar al dat extra flexibiliteit in de zomer belangrijk blijft. Door de groei van zonne-energie kan een kleine afwijking in het weer grote gevolgen hebben voor het evenwicht tussen vraag en aanbod.