Taxshift maakt stroom goedkoper, desondanks stijgt de energiefactuur

De federale taxshift moet elektriciteit aantrekkelijker maken ten opzichte van aardgas, maar daar merkt de Vlaamse consument in augustus voorlopig weinig van. Wie deze maand een nieuw energiecontract afsluit, ziet de verwachte jaarfactuur voor zowel elektriciteit als aardgas fors stijgen. Hogere marktprijzen doen het effect van de belastingverschuiving meer dan teniet.

Een gemiddeld Vlaams gezin dat in augustus een nieuw elektriciteitscontract afsluit, komt volgens cijfers van de Vlaamse Nutsregulator uit op een geschatte jaarfactuur van 1.359 euro. Dat is 73 euro meer dan in juli en het hoogste niveau sinds juli 2023. Voor aardgas is de stijging nog groter: de geschatte jaarfactuur loopt op tot 1.780 euro, 290 euro meer dan een maand eerder. Voor een vergelijkbaar prijsniveau moet worden teruggekeken tot februari 2023.

De Vlaamse Nutsregulator berekent deze bedragen op basis van de contracten die op dat moment op de markt zijn. Voor elektriciteit gaat de regulator daarbij uit van een jaarverbruik van 3.500 kilowattuur en voor aardgas van 17.000 kilowattuur. Het gaat dus niet om wat huishoudens momenteel daadwerkelijk betalen, maar om een schatting van de jaarfactuur wanneer zij nu een nieuw contract zouden afsluiten.

Elektriciteit fiscaal bevoordeeld

De stijging is opvallend omdat op 1 augustus juist een federale belastingverschuiving is ingegaan die elektriciteit goedkoper en fossiele energie duurder moet maken. De accijns op elektriciteit daalt, terwijl die op onder meer aardgas wordt verhoogd. Voor een gemiddeld huishouden betekent de eerste stap ongeveer 12,64 euro minder accijnzen op elektriciteit per jaar en ruim 18 euro meer op aardgas.

De maatregel had oorspronkelijk al op 1 april moeten ingaan, maar werd vanwege de hoge fossiele energieprijzen uitgesteld tot 1 augustus. De verschuiving moet de verhouding tussen de prijs van elektriciteit en fossiele brandstoffen verbeteren en zo onder andere elektrificatie van de warmtevraag aantrekkelijker maken. De belastingverschuiving wordt de komende jaren verder doorgezet.

Marktprijs domineert effect taxshift

Voorlopig is het effect daarvan echter nauwelijks zichtbaar in de totale energiefactuur. Bij elektriciteit wordt de lagere belasting in augustus volledig overschaduwd door hogere energieprijzen. Bij aardgas komen de hogere marktprijzen juist bovenop de belastingverhoging. Beide schommelingen zijn daarom nog steeds toe te wijzen aan de onzekere situatie in de straat van Hormuz. 

Daarmee laat augustus ook zien dat de taxshift maar één onderdeel is van de verhouding tussen de kosten van elektrisch en fossiel energiegebruik. De federale regering wil via de fiscaliteit elektrificatie stimuleren, maar ontwikkelingen op de groothandelsmarkt kunnen het prijssignaal op korte termijn versterken of juist grotendeels tenietdoen.

De verschuiving past in het bredere voornemen van de federale regering om de belasting op energieproducten zo aan te passen dat elektrificatie aantrekkelijker wordt. In het federale regeerakkoord is daarbij vastgelegd dat de taxshift moet bijdragen aan de klimaatdoelstellingen zonder de gemiddelde energiefactuur van gezinnen en bedrijven te verhogen.