Hoe interessant zijn dynamische contracten werkelijk?

Maximaal profiteren van de daluren om de energiefactuur te verlagen. Dat is het basisidee achter dynamische contracten. Door de stroomprijs voortdurend te toetsen aan die van de groothandelsmarkt, kan je optimaal en naar hartenlust inspelen op de sterk toegenomen volatiliteit en vallen er zaken te doen. Op papier klinkt het principe alvast erg aanlokkelijk, maar maken dynamische contracten die beloftes ook waar? Een onderzoek uitgevoerd door EnergieID in opdracht van de Vlaamse Overheid laat in ieder geval een genuanceerd beeld zien. Of een gezin werkelijk beter af is met een dynamisch contract, blijkt heel erg af te hangen van het energieprofiel.

Nog zeer niche

Dynamische energiecontracten zijn in Vlaanderen nog relatief nieuw. Bij ons werden ze voor residentiële klanten en kmo’s in 2021 onder druk van Europa ingevoerd. Het bijzondere aan dergelijke contracten is dat de prijs per kilowattuur die van de grondhandelsmarkt volgt en dus voortdurend wordt aangepast. Sinds 1 oktober 2025 zelfs elk kwartier. Dat biedt gezinnen de flexibiliteit om hun energieverbruik te verschuiven naar goedkopere uren om zo hun energiefactuur te verlagen. EMS-systemen zijn daarbij van grote meerwaarde. Tegelijk zorgt die flexibiliteit voor een grotere mate van onzekerheid en veel meer complexiteit in vergelijking met andere contractsoorten. Is het dat wat mensen afschrikt? Want voorlopig kan de formule maar weinig Vlamingen bekoren. Amper 0,8 procent van de Vlaamse huishoudens kiest voor dat type van contract.

Nederland als pionier

De situatie in Vlaanderen steekt schril af met die in Nederland. Daar is het systeem niet alleen al veel langer beschikbaar (sinds 2012 op beperkte schaal), ook opvallend meer gezinnen (tussen de 5 en de 10 procent) maken er gebruik van. Aan de basis daarvan liggen diverse oorzaken, maar het feit dat de prijsverschillen tussen piek- en daluren er als gevolg van de zeer hoge penetratiegraad van zonnepanelen vaak groter zijn dan bij ons, is ongetwijfeld een van de belangrijkste. Het zorgt er immers voor dat huishoudens in Nederland nog meer financiële baat hebben bij een dynamisch contract dan in Vlaanderen. Bovendien vlakt bij onze noorderburen de salderingsregeling de impact van negatieve prijzen af: de injectie van stroom wordt er gewoon van de afname afgetrokken. Voor wie zonnepanelen heeft, is dat een cruciaal element in de businesscase.

Niet voor iedereen

Hoewel de regeling in Nederland dus duidelijk verschilt van de Vlaamse, vallen er toch lessen te trekken. Het Nederlandse voorbeeld leert ons o.a. dat de manier waarop de injectie van stroom wordt verrekend, in grote mate bepaalt of een dynamisch contract al dan niet interessant is. Dat blijkt ook uit een onderzoek dat voor de Vlaamse Overheid op zoek ging naar de profielen die het meeste garen spinnen bij een dynamisch contract.

Zonnepanelen

Huishoudens met zonnepanelen op hun dak vertonen volgens het onderzoek een minder gunstig profiel. Sterker nog, voor de gezinnen uit de dataset leverde dynamische contracten een gemiddelde meerkost op van 5,3 procent, wat overeenkomt met 18 euro per jaar. De combinatie van negatieve prijzen met de injectie van stroom tijdens de middaguren weegt bij dynamische contracten zwaar door in de eindafrekening, omdat de factuur rechtstreeks bij de prosument terechtkomt en niet wordt gespreid over alle klanten. Dat is bij vaste en variabele contracten wel het geval. Eigen consumptie ligt als oplossing voor de hand, maar blijkt in de praktijk niet altijd even uitvoerbaar. Zelfverbruiken boven de 60 procent zijn zeldzaam en hangen dikwijls samen met bijkomende technologieën, zoals een laadpaal of een thuisbatterij. Ze maken in deze een groot verschil.

Elektrische wagens

Meestal kan je gewoon zelf kiezen wanneer je je elektrische wagen oplaadt. En uiteraard wacht je daarvoor op de daluren, wanneer je kan genieten van lagere marktprijzen. Die flexibiliteit past de logica van dynamische contracten als gegoten. Wie beschikt over een elektrische wagen haalt met andere woorden sneller voordeel uit een dynamisch contract dan gezinnen die nog op fossiele brandstoffen rijden.

Warmtepompen

Voor warmtepompen zijn de resultaten minder uitgesproken. Aan de ene kant verhogen ze het energieverbruik aanzienlijk. Een beperkte verschuiving vertaalt zich dan al snel in een groter te besparen bedrag. Aan de andere kant concentreert het verbruik zich vooral in de wintermaanden, en dan nog vaak in de ochtend- en avonduren. Dat roomt het voordeel dat je haalt uit dynamische contracten weer af. Echter, gemiddeld gesproken halen gezinnen met een warmtepomp meer uit een dynamisch contract dan huishoudens zonder.

Conclusie

Het Prijzenrapport dat de Vlaamse Nutsregulator in mei heeft gepubliceerd, laat er geen twijfel over bestaan: gezinnen met een dynamisch contract geven gemiddeld het minst uit aan stroom. Maar in gemiddeldes gaan de details verloren, en zoals zo vaak bepalen die het verschil tussen winst en verlies. Daarom vormt het onderzoek uitgevoerd door EnergieID een nuttige aanvulling op het rapport. Het legt immers bloot welke factoren een rol spelen en voor welke profielen een dergelijk contract het interessantst is. Eigenaren van zonnepanelen in het bijzonder moeten opletten. Daarnaast is volume belangrijk, maar timing nog meer.