Onderhoud van batterijen wordt de norm

Zonneparken bouwen is één ding, ze jarenlang goed laten presteren een ander. Solora, de marktleider in operations & maintenance van grote PV-systemen in de Benelux, trekt diezelfde les door naar opslagsystemen.
“Het onderhoud van batterijsystemen vraagt om specifieke kwaliteiten en wordt minstens even belangrijk, zo niet belangrijker dan dat van PV. Hou daar rekening mee vanaf de eerste fase van projecten”, klinkt het bij Jan Van Der Haegen, medeoprichter van Solora.

Toen Solora in 2014 van start ging, lag de focus op het onderhoud van industriële en commerciële zonneparken in België. De stap naar Nederland en Frankrijk volgde niet veel later, ingegeven door de vraag van bestaande klanten. Een kantelpunt kwam in 2024, toen Junction Growth, een investeringsfonds dat focust op de energietransitie, instapte. Hierdoor kwamen de buitenlandse joint ventures volledig in handen van de groep. Tegelijk werden de activiteiten uitgebreid: het bedrijf ging ook zonneparken ontwerpen, bouwen en installeren voor ontwikkelaars, investeerders en gebouweigenaren, een organische groeifase vanuit de oorspronkelijke onderhoudstak.

Extra aandacht

Solora heeft inmiddels 150 megawattpiek gebouwd en telt een portefeuille van 1,3 gigawatt aan onderhoudscontracten. Het bedrijf telt ongeveer 100 medewerkers. Hoe heeft de onderhoudstak zich ontwikkeld?

“Bij de aanvang van de zonnepanelenrevolutie ging vrijwel alle aandacht naar de bouw van grote projecten met grote budgetten. Dat beeld kantelt. Installaties vragen meer zorg naarmate ze ouder worden: onderhoud, vervangingen, repowering… En de evolutie van de energieprijzen zorgt onder andere voor extra aandacht voor monitoring en curtailment. Het heeft even geduurd, maar monitoring en onderhoud wordt stilaan een vanzelfsprekend onderdeel van de sector. Bovendien is het een vak apart”, stelt Van Der Haegen.

Onderscheid via monitoring en logistiek

Wat maakt van Solora een specialist op dit vlak? Alles begint met data: monitoren en relevante gegevens verzamelen. Vervolgens worden die vertaald naar scherpe analyses, om anomalieën, defecten en afwijkingen tijdig op te sporen. Minstens zo belangrijk is een strak georganiseerde logistiek: zorgen dat de juiste mensen, met de juiste materialen en wisselstukken, snel op de juiste plek staan voor de herstelwerken. Ten slotte staat of valt alles met de kennis en knowhow van de technische teams zelf.

Actief in elke schaalgrootte

Hetzelfde geldt voor het onderhouden van opslagsystemen, een opkomend werkdomein van Solora, vertelt Van Der Haegen. Het bedrijf bedient hierbij twee marktsegmenten, namelijk C&I-batterijen, meestal gecombineerd met een zonnepaneelinstallatie en een energiemanagementsysteem, en de utilityscalemarkt. Dat laatste betreft grote, zelfstandige batterijparken met tientallen containers en een capaciteit tot tientallen megawattuur. Ze worden ingezet voor netondersteuning en trading op uiteenlopende energiemarkten.

Opmars

De batterijenmarkt groeit hard in België, al liep die recent tegen problemen aan met het weigeren van netaansluiting. “Maar de uitrol zit weer in de lift, want de vergunningverlening loopt nu een stuk vlotter. Bij iedere nieuwe zonne-installatie wordt een batterij minstens overwogen. Bij het merendeel wordt die ook geplaatst, als daar een goede businesscase voor is. Bij oudere installaties met hoge groenestroomcertificaten ontbreekt die financiële prikkel echter nog grotendeels”, merkt Van Der Haegen.

Snelle interventies

Het onderhoud van batterijen vraagt om een ander palet aan vakspecialisaties dan dat van zonnepanelen. Waar bij PV-systemen vooral de elektrotechnische kant telt, vormt bij batterijen bijvoorbeeld warmtemanagement een nadrukkelijk aandachtspunt. Daarnaast weegt brandveiligheid zwaarder dan bij zonnepanelen. Daar komt bij dat een batterij ook ‘s nachts moet functioneren, dit in tegenstelling tot een zonnepaneel.

“Monitoring moet ook buiten de zonne-uren gebeuren. Daar richten we onze organisatie momenteel op in. We spreken tevens over andere servicelevelagreements met kortere interventietijden. Een batterij moet tijdens periodes van hoge prijsvolatiliteit op de energiemarkten snel opnieuw geactiveerd kunnen worden. Ook de degradatie van cellen en componenten verloopt anders: die zullen op termijn vervangen moeten worden”, verduidelijkt Van Der Haegen.

Beperktere flexibiliteit

Als overeenkomst met PV-installaties noemt Van Der Haegen de omvormer. Elk batterijsysteem heeft er één, die met dezelfde technologie wisselstroom omzet in gelijkstroom en omgekeerd. Toch is er een belangrijk verschil. Bij zonneparken zie je steeds minder grote centrale omvormers en meer stringomvormers die vlot te vervangen zijn, ook door een ander merk. Bij batterijen ligt dat anders. Daar moet grotendeels gebruik worden gemaakt van componenten van de fabrikant zelf. Dat betekent minder keuzevrijheid tussen leveranciers.

Remote

“Daarnaast is de software van opslagsystemen enorm verschillend. Een aanzienlijk deel van de monitoring en het onderhoud - ook preventief - kan daardoor op afstand, al blijven werken ter plaatse natuurlijk noodzakelijk. Denk aan het reinigen van filters en het checken van het koelsysteem, allemaal volgens de eisen van de fabrikant om niet buiten de garanties te vallen. Bij utilityscaleparken ligt de balans tussen werk op afstand en ter plaatse overigens anders dan bij C&I-batterijen, vooral vanwege digitale veiligheid”, beklemtoont Van Der Haegen.

Cybersecurity weegt op kosten

Bij grote opslagsystemen is cybersecurity een belangrijk thema. Ze vormen een afgesloten ecosysteem met zo min mogelijk externe communicatie om ze goed af te schermen tegen personen met kwade bedoelingen. Veel onderhoudswerkzaamheden moeten dus alsnog op locatie gebeuren, met de nodige rijtijden en protocollen om binnen te geraken. Daardoor bestaan er over deze projecten nog vraagtekens over de prijs van het onderhoud. Solora pakt dat vraagstuk aan door, samen met een fabrikant, te bepalen welk werkvolume ermee gemoeid is.

“We voeren nu, met begeleiding vanuit een fabrikant, gedurende één jaar alle werkzaamheden zelf uit om te zien op welk werkvolume we uiteindelijk uitkomen. Dat doen we omdat de praktische werkuren best afweken van wat tijdens onderhandelingen was ingeschat door de leverancier, mede vanwege cybersecurity-voorschriften. Die proefperiode van een jaar moet uitwijzen welk totaalpakket nodig is om een batterijpark te onderhouden. Dat vraagt overigens ook een ander soort mensen: minder handenarbeid, meer elektronica, HVAC en datacommunicatie”, aldus Van Der Haegen.

Operationele deel

De opslagmarkt is jong. De eerste Belgische installaties zijn pas enkele jaren oud. Ook Solora moet de nodige kennis en ervaring opbouwen. Die haalde het bedrijf onder meer in huis door de recente overname van batterij-installateur Posetron. Duidelijk is volgens Van Der Haegen dat de markt nu staat waar die voor zonnepanelen ooit stond. Momenteel ligt de nadruk op installatie en nog niet op onderhoud.

“Het onderhoud van batterijen is cruciaal. Hou daar vanaf het installatiemoment al rekening mee, bijvoorbeeld met de ruimte die nodig is om racks en cellen ooit te vervangen met de nodige hijstoestellen. Neem dat mee, ook in het operationele deel van de businesscase. Naast de gelijkenissen met het onderhoud van zonne-energiesystemen zijn er ook grote verschillen. Er komt een enorme markt op ons af. Het onderhoud van batterijsystemen wordt minstens even belangrijk, zo niet belangrijker als dat van PV.”