​​​​​​​‘Beperkte staatssteun ondersteunt energietransitie in België’

België houdt de energiesteun beperkt nu de energieprijzen opnieuw onder druk staan door de crisis in het Midden-Oosten. Volgens een analyse van kredietverzekeraar Allianz Trade draagt die terughoudendheid bij aan de energietransitie.

Waar veel landen ingrijpen met omvangrijke steunpakketten, kiest België voor een gerichte aanpak van circa 0,01 procent van het bruto binnenlands product (bbp), goed voor 80 miljoen euro aan tijdelijke maatregelen. Europa-breed blijkt het steunbeleid sterk te verschillen, wat volgens de kredietverzekeraar eerder remmend werkt op de verduurzaming van het energiesysteem.

Fysieke verstoring van energieaanvoer
In de analyse benadrukt Allianz Trade dat de huidige energieschok wezenlijk anders is dan die van 2022. Volgens Johan Geeroms, Director Risk Underwriting Benelux, betreft het hier niet om alleen hogere prijzen, maar om een fysieke verstoring van de aanvoer (een tekort aan voorraad). “Door de blokkade van de Straat van Hormuz is de aanvoer van circa 20 miljoen vaten in het geding. Ondanks omleidingen, extra aanbod en strategische voorraden is er een feitelijk netto tekort van ongeveer 10 miljoen vaten per dag.”

Europa kiest andere koers
In Europa is anno 2026 duidelijk gekozen voor een andere aanpak dan tijdens de energiecrisis van 2022. Waar de Europese staatssteun destijds opliep tot 2,2 procent van het bbp, blijft die nu steken rond 0,15 procent. Volgens Geeroms is die terughoudendheid bewust. “De EU-landen hebben geleerd van de vorige crisis. Brede prijsmaatregelen dempen op korte termijn de pijn, maar houden de vraag hoog. De prikkel om energie te besparen wordt hierdoor ondermijnd.”

Daarnaast speelt de energiemix een rol. “Door de grotere rol van wind- en zonne-energie werkt een hogere gasprijs minder direct door in de elektriciteitsprijs dan tijdens de vorige crisis.”

Grote verschillen binnen Europa
Toch zijn binnen de Europese landen de verschillen in steunbeleid aanzienlijk. Duitsland komt uit op circa 0,04 procent van het bbp, Nederland op ongeveer 0,05 tot 0,10 procent en België op slechts 0,01 procent. Grote energie-importeurs zoals Italië, Spanje en Frankrijk zitten eerder in de bandbreedte van 0,15 tot 0,20 procent.

België kiest bewust voor een beperkt en tijdelijk pakket, gericht op automobilisten en kwetsbare huishoudens. Zo wordt onder meer de geplande accijnsverhoging uitgesteld. “De steun valt dit keer veel lager uit dan in 2022. Bedrijven en gezinnen houden hierdoor de hand op de knip. Je kunt zeggen dat de beperkte staatssteun goed is voor de energietransitie in België. Simpel gezegd: als de benzine duur is en de compensatie beperkt, dan zullen mensen eerder een nieuwe of tweedehandse elektrische auto overwegen en de huidige consumptie verminderen”, aldus Geeroms.

Risico op tweede steunronde
Mocht het conflict aanhouden, dan sluit Allianz Trade een tweede steunronde niet uit. Daarbij is het volgens Geeroms cruciaal om de juiste balans te vinden: “Wie elke prijspiek volledig weg subsidieert, haalt de prikkel weg om te besparen, te innoveren en sneller te verduurzamen. Juist die marktprikkel is nodig om de energietransitie vooruit te duwen."