Vertraging Belgisch Sociaal Klimaatplan zet Europese klimaatmiddelen onder druk

België heeft zijn Sociaal Klimaatplan nog altijd niet ingediend bij de Europese Commissie. Dat bleek tijdens een vraag om uitleg in de Commissie voor Wonen, Toerisme, Energie en Klimaat van het Vlaams Parlement. Het plan is nodig om aanspraak te maken op geld uit het Europese Sociaal Klimaatfonds, dat kwetsbare huishoudens, transportgebruikers en kleine ondernemingen moet ondersteunen bij de invoering van ETS2.

De Europese deadline voor indiening lag op 30 juni 2025. Volgens het Vlaams Parlement is de vertraging te wijten aan het uitblijven van een beslissing over de intra-Belgische verdeling van de inspanningen, de zogenoemde burden sharing tussen de federale overheid en de gewesten. Daardoor is nog niet duidelijk wanneer België zijn nationale plan bij de Commissie zal indienen.

Voor België gaat het om een totaalbudget van 2,21 miljard euro voor de periode 2026 tot 2032. Daarvan komt ruim 1,65 miljard euro uit het Europese Sociaal Klimaatfonds en ruim 552 miljoen euro uit cofinanciering. Volgens de afgesproken verdeelsleutel zou Vlaanderen recht hebben op 43,42 procent van het Belgische budget, of ongeveer 959 miljoen euro over de volledige periode.

Minister Hans Bonte noemde de vertraging in de commissie een belangrijk probleem, omdat de middelen bedoeld zijn om gezinnen en kleinere ondernemingen te beschermen bij de omslag naar een duurzamer energiesysteem. Volgens Bonte moeten vooral de federale overheid en het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest nog maatregelen afronden. Op het Overlegcomité is afgesproken dat dit huiswerk tegen 15 juni klaar moet zijn.

Vlaanderen heeft zijn eigen deel van het plan volgens Bonte wel al afgerond. De Vlaamse Regering keurde het Vlaamse Sociale Klimaatplan op 19 december 2025 goed. De Vlaamse maatregelen zijn begin 2026 gestart. Daarbij gaat het onder meer om renovatie van sociale woningen, Mijn VerbouwPremie en Mijn VerbouwBegeleiding, die voorlopig grotendeels worden geprefinancierd vanuit een begrotingsprovisie.

Het Sociaal Klimaatfonds hangt samen met ETS2, het nieuwe Europese emissiehandelssysteem voor gebouwen, wegtransport en kleinere industrie. Dat systeem moet vanaf 2028 een koolstofprijs zetten op onder meer fossiele brandstoffen voor verwarming en vervoer. De Europese middelen kunnen worden ingezet voor renovatie, energie-efficiëntie, schonere verwarming en koeling, hernieuwbare energie in gebouwen, emissiearme mobiliteit en tijdelijke inkomenssteun.

Volgens Bonte heeft de vertraging voorlopig geen onmiddellijke impact op de Vlaamse beleidsruimte, omdat goedgekeurde maatregelen met terugwerkende kracht kunnen worden gefinancierd. Tegelijk blijft de onzekerheid politiek gevoelig. Zolang België geen volledig nationaal plan indient, blijft onduidelijk wanneer de Europese middelen effectief kunnen worden vrijgemaakt.