Late aprilgrap: liberalen nationaliseren energiesector

De Belgische regering kondigde aan dat zij gesprekken voeren om het volledige nucleaire park van Engie over te nemen. Meteen maakt de Arizona-regering dezelfde fout als de Vivaldi-regering: ze zetten Engie reeds vooraf in een zetel. Er is voor De Wever nu geen weg meer terug zonder politiek gezichtsverlies. En liever dan zelf een electorale prijs te betalen, stuurt de regering de factuur naar de belastingbetaler. Want dat het overnemen van onze oude kerncentrales een immense kost zal opleveren, staat in de sterren geschreven…

Vincent Verbeke, CEO Engie België, zei het vorig jaar nog onomwonden: “Mensen denken dat kernenergie goedkoop is, maar ze is enorm duur.” Engie herhaalde meermaals niet geïnteresseerd te zijn in het nogmaals verlengen van Doel 4 en Tihange 3, laat staan in het heropenen van de vijf uit dienst genomen reactoren.

Het staat in de sterren geschreven dat de aangekondigde nationalisering de schatkist op vier vlakken zal bezwaren:

De werken om de oude reactoren terug operationeel te krijgen, kosten enkele miljarden. Van de vijf gesloten kerncentrales is enkel het heropenen van de 51 jaar oude Tihange 1 een enigszins realistische piste. Maar de kost om die terug up-to-date te krijgen zal ongetwijfeld het miljard overstijgen. De veel minder ingrijpende werken aan Doel 4 en Tihange 3 – die 10 jaar jonger zijn dan Tihange 1 – kosten al meer dan 1 miljard euro.

Doel 1 en 2 voldoen bij lange na niet aan de internationale WENRA-veiligheidsnorm. Hen daaraan aanpassen zal nog een pak meer kosten. En Doel 3 en Tihange 2 zijn de ‘scheurtjescentrales’…

Tegelijk mikt de regering erop om ook de twee jongste centrales nog eens 10 jaar extra te vergunnen. Er wordt door pronucleairen wel eens beweerd dat kerncentrales tot 60 jaar en langer meegaan. De Wever had het zelfs over 100 jaar. Maar tot dusver is de oudste nog werkende kerncentrale de 56-jarige Beznau 1 in Zwitserland.

Naast de kost voor de nodige aanpassingen in functie van het heropstarten van de centrales, zou de staat als nieuwe eigenaar ook verantwoordelijk worden voor de afbraakkost van alle reactoren. Die kost wordt nu al geraamd op 11,6 miljard. Stelt men de sluitingsdatum uit, dan zal dat bedrag door inflatie en gestegen grondstofprijzen ook nog fors toenemen.

Engie werd door de vorige Vivaldi-regering ontslagen van de verantwoordelijkheid en de kost voor de berging van het nucleaire afval. Engie zou een eenmalige afkoopsom van 15 miljard betalen. Geen probleem, want Engie had die som al grotendeels in het ‘Synatomfonds’ geparkeerd. Maar het is nu al zeker dat dit bedrag ruim onvoldoende is om die berging, die over ten vroegst 35 jaar zal starten, te betalen. In 2024 schatte toenmalig minister van Energie Van der Straeten de reële kost op zowat 60 miljard. Daarom werd een ‘Hedera-fonds’ opgestart dat de 15 miljard zou gaan beleggen zodat het ‘vanzelf’ 60 miljard zou worden… Maar de Belgische staat als belegger, dat was tot op heden niet zo’n succesverhaal. Denk maar aan het verhaal rond het zogenaamde ‘Zilverfonds’. Er mag dus gevreesd worden dat onze kinderen en kleinkinderen het gelag zullen betalen.

En tenslotte – en daar ligt het kalf gebonden – zal de geproduceerde nucleaire stroom ook nog eens met verlies moeten worden verkocht. Er is De Wever veel aan gelegen om ‘zijn bazen van VOKA’ (diens eigen woorden) ter wille te zijn. Ongetwijfeld hebben De Wever en Bouchez naar het ARENH-systeem in Frankrijk gekeken: nucleair staatsbedrijf EDF werd daar verplicht om aan de industrie stroom te verkopen aan 42 euro per megawattuur, of met minstens 16 euro per megawattuur verlies. Het bezorgde EDF een extra schuld van 5 miljard en dus een nog diepere krater in de Franse schatkist. ARENH werd dan ook stopgezet. De Wever lijkt echter toch voor dat scenario te gaan: de burger laten betalen voor cadeaus aan de industrie…

Maar mogelijks nog erger is dat de al fragiele elektriciteitsmarkt compleet verstoord wordt: welke privé-investeerder zal nog centen willen steken in stroomproductie als de overheid het beleid bepaalt, terwijl die overheid zélf een marktconcurrent is? Als die overheid nucleair competitief wil houden, heeft die er namelijk alle baat bij om veel goedkopere alternatieven als zon en wind de pas af te snijden.
Dat de liberalen van MR en NVA de liberalisering de facto afserveren, is een wel bijzonder cynische late aprilgrap.