FEBEG wil naar Vlaams tijdsafhankelijk capaciteitstarief voor meer flexibiliteit

Het capaciteitstarief, dat sinds 2023 in Vlaanderen wordt gehanteerd, leidt tot minder piekbelasting van het stroomnet. Deze maatregel is dan ook effectief, stelt de Federatie van de Belgische Elektriciteits- en Gasbedrijven (FEBEG). "Tegelijkertijd stimuleert deze het benutten van gunstige stroomprijzen tijdens veel aanbod onvoldoende. Wij pleiten dan ook voor invoering van een tijdsafhankelijk capaciteitstarief.”

FEBEG vertegenwoordigt producenten en leveranciers van energie. Die bepalen de nettarieven niet, maar ze vormen wel een aanzienlijk aandeel van de facturen voor hun klanten. Zo bestonden de elektriciteitsrekeningen voor Vlaamse kleinverbruikers in januari dit jaar voor 29,2 procent uit distributie- en transporttarieven.

Mentaliteitswijziging

Die vormen een belangrijk aandachtspunt voor FEBEG, vertelt communicatiemanager Stéphane Bocqué. De productie van hernieuwbare energie neemt toe. De vraag moet de opwek steeds meer volgen en daarvoor is een gedragsverandering nodig. Door de combinatie van tijdsafhankelijk netgebruik en dynamische stroomtarieven kan daar significant op worden gestuurd.

Doorrekening

“Daarnaast moeten de energieleveranciers de nettarieven in hun facturatiesystemen meenemen en zijn zij het eerste aanspreekpunt voor klanten met vragen. Bovendien hebben aanpassingen in de structuur van de distributietarieven impact op het verbruiksprofiel van afnemers en dus ook op de bevoorrading door onze achterban en hun rol als balansverantwoordelijke partij (BRP)”, stelt Bocqué.

Diverse pluspunten

“Het stimuleren van netvriendelijk gedrag draagt bij aan de energietransitie. Het biedt producenten tevens financieel voordeel, bijvoorbeeld doordat er minder energie verloren gaat bij negatieve prijzen. Ook consumenten profiteren: wie stroom bij een groot aanbod gebruikt, kan de energiekosten verlagen. Daarnaast levert het een kostenvoordeel op voor het totale energiesysteem”, voegt Vincent Deblocq, power generation & retail markets adviseur bij FEBEG, toe.
Nog niet ingeburgerd

“We hebben het dus over impact op alle niveaus, maar staan pas aan het begin. Zo worden dynamische energiecontracten inmiddels overal aangeboden. Ze worden echter beperkt gebruikt: eind december 2025 had amper 0,9 procent van de Vlaamse huishoudens een dynamisch energiecontract”, geeft Bocqué aan.

Aanzet tot spreiding

De Vlaamse Nutsregulator (VNR) evalueerde midden vorig jaar het capaciteitstarief. Volgens VNR moedigt het consumenten en kleine bedrijven aan om hun energieverbruik beter te spreiden. Hoge verbruikspieken daalden gemiddeld met ongeveer 5 procent. De impact op de energiefactuur is beperkt. Investeren in zonnepanelen en warmtepompen blijft financieel aantrekkelijk.

Belemmeren

Hoe kijkt FEBEG in dit verband naar het capaciteitstarief dat al drie jaar bestaat? De federatie deelt de analyse van VNR, maar ziet ook een andere kant, zegt Katharina Bonte, Regulatory Manager Retail Markets bij FEBEG. Op zonnige zondagmiddagen wanneer er veel goedkope groene stroom beschikbaar is, kunnen elektrische auto’s worden opgeladen of water worden voorverwarmd zonder het elektriciteitsnet te belasten. Het capaciteitstarief kan dit echter belemmeren: klanten kunnen alsnog een hogere rekening krijgen als hun maandelijkse piekverbruik te hoog uitvalt.

Contradictorisch

“Het capaciteitstarief zendt tegenstrijdige signalen uit. Enerzijds stimuleert dit piekvermijding, anderzijds wordt het benutten van gunstige stroomprijzen onvoldoende gestimuleerd. FEBEG ziet dit als een gemiste kans”, aldus Bocqué.

Vraag om andere aanpak

“Wij pleiten voor een tijdsafhankelijk capaciteitstarief op de kilowattcomponent. Door het tarief bij hoge groene stroomproductie en lage prijzen af te vlakken, ontstaat een efficiënter systeem voor alle betrokken partijen. De VNR geeft aan dit verder te onderzoeken. Wij moedigen dit aan, zowel voor kleine als grote verbruikers”, verklaart Bonte.

Net van VNR

In Vlaanderen werd onlangs de discussie over tijdsafhankelijke nettarieven beslecht. De VNR besloot daar voorlopig niet op in te zetten, onder andere omdat de invloed op het gedrag van netgebruikers onzeker blijft. Bovendien vreest men dat het tijdsafhankelijk kilowattuurnettarief mogelijk nieuwe pieken en extra complexiteit veroorzaakt. Tevens stelt de regulator dat de tijdssignalen voor verbruik in eerste instantie via dynamische tarieven van de energieleverancier moeten komen. “Dat ondersteunen wij”, zegt Bocqué.

Wat in Brussel en Wallonië?

“Daar kennen ze geen capaciteitstarief. Vanaf 2028 wordt in Brussel een tijdsgebonden nettarief ingevoerd. In Wallonië bestaat dit sinds begin dit jaar. Daar kunnen huishoudens met een digitale meter kiezen voor het IMPACT DNB-tarief, met vijf tijdsblokken en drie tarievenniveaus. Daarnaast wordt een tweevoudig uurtarief gehanteerd, met verlaagde tarieven zowel tijdens de nacht als tijdens de zonne-uren van 11:00 tot 17:00. Dit laatste is mogelijk voor alle klanten, ook die met een analoge meter. FEBEG kan zich hierin vinden vanwege de relatieve eenvoud en de te verwachten positieve effecten”, duidt Deblocq.

Publieke commotie

Moet Vlaanderen ook naar een tijdsafhankelijk nettarief? Bocqué wijst allereerst op de publieke commotie ten tijde van de implementatie van het capaciteitstarief. Er leefde veel bezorgdheid over mogelijke forse stijgingen van de energierekening. Huishoudens hebben tijd nodig om te begrijpen wat het voor hen betekent. Een snelle opeenvolging van veranderingen is niet verstandig.

Uniforme aanpak

“Er is nog veel potentieel om het netgebruik flexibeler te maken door het capaciteitstarief tijdsafhankelijk te maken, in combinatie met de groei van dynamische energiecontracten. De discussie hierover blijft zich ontwikkelen. De beslissing over een eventueel tijdsgebonden nettarief ligt uiteindelijk bij de regulator”, merkt Bonte op.
“En als dat gebeurt, is het belangrijk dat er gestreefd wordt naar uniformiteit. De Belgische markt is klein en gefragmenteerd. Regionale afstemming is cruciaal. FEBEG pleit daarom voor aandacht voor de behoeften van de klant. Daarnaast vragen we vooral dat het heel begrijpelijk is”, besluit Bocqué.