EU wil elektriciteitsfactuur hervormen, maar Belgische uitvoering blijft complex

De Europese Commissie wil de overstap van aardgas en olie naar elektriciteit versnellen door de elektriciteitsfactuur anders op te bouwen. Lidstaten moeten meer ruimte krijgen om bepaalde nettarieven te verlagen. Ook zouden energie-intensieve bedrijven minder belastingen op elektriciteit kunnen betalen.

Een onmiddellijke prijsverlaging voor Belgische gezinnen en ondernemingen volgt daar niet uit. De Europese voorstellen moeten eerst worden goedgekeurd en daarna federaal en regionaal worden uitgevoerd.

Het plan maakt deel uit van een breder Europees actieprogramma voor elektrificatie. De Commissie wil dat elektriciteit tegen 2040 instaat voor 46 procent van het eindenergieverbruik in de Europese Unie, tegenover ongeveer 23 procent vandaag. Het gaat voorlopig om een indicatief streefcijfer.

De Belgische energiefactuur bestaat uit meer dan alleen de prijs van de geleverde elektriciteit. Ook nettarieven, belastingen, heffingen en btw spelen een rol. De Commissie wil vooral voorkomen dat elektriciteit fiscaal zwaarder wordt behandeld dan aardgas.

De Belgische bevoegdheidsverdeling maakt de toepassing complex. De federale overheid is onder meer bevoegd voor het transmissienet en de bijbehorende tarieven. De gewesten regelen de distributienetten, distributietarieven en een groot deel van het beleid rond hernieuwbare energie. Aanpassingen kunnen daardoor verschillende federale, Vlaamse, Waalse en Brusselse besluiten vereisen.

Brussel wil daarnaast dat slimme meters sneller worden ingevoerd. Die meters registreren niet alleen hoeveel elektriciteit wordt verbruikt, maar ook op welk moment. Daardoor kunnen nettarieven en dynamische contracten gebruikers stimuleren om hun verbruik te verschuiven naar uren met veel hernieuwbare productie of een lagere netbelasting.

De gewesten bewegen al in die richting, maar gebruiken verschillende tariefsystemen. Vlaanderen past het capaciteitstarief toe, waarbij een deel van het distributietarief afhangt van de hoogste maandelijkse verbruikspiek. Wallonië werkt met een tarief dat gebruikers met een communicerende meter moet aanmoedigen grote verbruikers in de tijd te sturen. Ook Brussel onderzoekt een aangepaste tariefstructuur.