Climafed ziet warmtepomp definitief doorbreken in België

Deze zomer groeide het aandeel warmtepompen op de Belgische verwarmingsmarkt naar meer dan 30 procent. “Dit is geen tijdelijke opleving, maar een structurele ontwikkeling. Ook de versnelde verkoop van de airco als koel- en verwarmingstoestel speelt daarin mee. Samen is er sprake van een spectaculaire warmtetransitie”, constateert Patrick O, public affairs bij Climafed.

In de eerste 7 maanden van dit jaar gingen in België 24.823 warmtepompen voor centrale verwarming over de toonbank, tegenover 19.053 vorig jaar. Daar staat tegenover dat de verkoop van het totale aantal verwarmingstoestellen, gas- en olieketels en warmtepompen, daalde. Er werden namelijk 17.428 fossiele toestellen minder verkocht, en daar stond slechts een toename van 5.770 warmtepompen tegenover. Die netto terugval wijt O deels aan onzekerheid bij de consument, onder andere door de geopolitieke ontwikkelingen.

Afwachtende houding

“Dichter bij huis kondigde Bart De Wever dan weer aan dat de federale regering deze zomer 10 miljard euro aan besparingen en belastingen moet vinden. Dat zorgt voor onrust: hou ik mijn job, wordt het leven duurder?”, aldus O. De inflatie bedraagt reeds 3,5 à 4 procent. Veel mensen houden de vinger op de knip en stellen grote investeringen uit. “Daarnaast is er een na-ijleffect van de btw-wissel van vorig jaar: fossiele toestellen gingen van 6 naar 21 procent, bij warmtepompen was dat andersom. Dat leidde tot een marktbeweging die nu geleidelijk uitdooft.”

Eén op drie

Bedroeg het marktaandeel van de warmtepomp in de eerste 5 maanden van dit jaar nog zo’n 16 à 17 procent, dan sprong het in juni naar ongeveer 30 procent en in juli zelfs naar 32 procent. “Momenteel is een derde van de verkochte verwarmingstoestellen een warmtepomp. Omdat maandcijfers echter sterk kunnen schommelen door projectmatige leveringen of voorraadbewegingen, kijkt Climafed vooral naar de trend over langere tijd. Op basis daarvan vermoeden we dat de groeicijfers beduidend hoger liggen”, merkt O op.

Impact conflict met Iran

Wat drijft die versnelling? O verwijst vooreerst naar de spark spread, de verhouding tussen de elektriciteits- en de gasprijs. Die daalde in 2026 van ongeveer 5 naar 4. De energieregulator meldt een actuele gasprijs van 8,96 cent per kilowattuur en 39 cent voor elektriciteit. De blokkade van de Straat van Hormuz weegt sterk mee in die ontwikkeling. Richting de herfst- en wintermaanden zal de haperende aardgas- en LNG-aanvoer, samen met een trage opbouw van de Europese gasvoorraden, de prijs vermoedelijk verder opdrijven.

Dankzij fossiele wispelturigheid

“De business case van een warmtepomp wordt stilaan interessanter. Maar een spread van 4 blijft te hoog. Het is vooral de onvoorspelbaarheid van fossiele tarieven die particulieren richting de warmtepomp duwt. Energie was vroeger een vrij stabiele post, vandaag zien we veel prijsschommelingen, met name door fluctuerende gasprijzen. Elektriciteitstarieven zijn van nature minder wisselvallig. Heb je zonnepanelen, eventueel met een batterij, dan kun je voor een flink deel in je eigen stroom voorzien. De opmars van de elektrische auto vergroot tevens de interesse om thuis verder te elektrificeren”, stelt O vast.

Overheidsmaatregelen

Ook de federale taxshift van elektriciteit naar gas stimuleert de verkoop van warmtepompen. Die wordt geleidelijk ingevoerd vanaf deze zomer, met volledige implementatie tegen 2028, maar weegt nu al mee in de dalende spark spread. Daarnaast lopen de groenestroomcertificaten voor zonnepanelen stilaan af: de laatste vervallen tegen 2030-2031. “Die kost wordt uit de elektriciteitsprijs gehaald, niet verschoven naar gas. Bovendien komt de Europese Global Warming Potential-regelgeving (GWP) eraan. Die legt de klimaatimpact van koelgassen aan banden”, merkt O op.

Soldentijd

Vanaf 1 januari 2027 geldt voor lucht-waterwarmtepompen tot 12 kilowatt al een maximum GWP van 150. Bij grotere toestellen verloopt de invoering gefaseerd, met een tussenstap van 750 GWP vanaf 2029. Daarmee is de maximale impact veel lager dan de klassieke koelgassen van vandaag. Fabrikanten en importeurs zetten hun voorraden ‘verouderde’ warmtepompen daarom nu tegen aantrekkelijke prijzen weg, voordat het verbod op de installatie ervan van kracht wordt. Ook dat effect zit in de huidige verkoopcijfers en kan trouwens nog toenemen, al is het onduidelijk in welke mate. Daarnaast verschuift ook het type warmtepomp dat wordt verkocht.

Opmars innovatieve technologie

Ook monoblocsystemen winnen sterk aan populariteit, vertelt O. Die ontwikkeling hangt onder meer samen met de opkomst van propaan (R290) als koudemiddel. Bij veel van deze systemen bevindt de volledige koelkring zich in de buitenunit en wordt alleen verwarmingswater naar binnen geleid. Daardoor hoeft een installateur bij de reguliere plaatsing geen koudemiddelleidingen aan te leggen, zoals bij traditionele splitsystemen wel het geval is.

Nieuwe R290-warmtepompen kunnen bovendien hogere aanvoertemperaturen bereiken dan veel eerdere generaties. Sommige modellen halen 70 tot 75 graden, waardoor ze gemakkelijker toepasbaar kunnen zijn in bestaande woningen met radiatoren. Dit hangt echter nog altijd af van onder meer de capaciteit van de warmtepomp en het warmteverlies van de woning. Veel oudere radiatorsystemen zijn oorspronkelijk ontworpen voor aanzienlijk hogere temperaturen dan 55 graden, terwijl een warmtepomp juist efficiënter werkt naarmate de aanvoertemperatuur lager blijft.

Ook de warmtepompboiler zit in de lift. In juli 2026 werden er volgens Marketstats 1.356 verkocht, tegenover 838 in juli vorig jaar. Over de eerste zeven maanden is de groei minder sterk: van 8.891 naar 9.688 toestellen, een stijging van bijna 9 procent.

Doorbraak op til

Breekt de warmtepomp definitief door in België? “Absoluut”, zegt O stellig, die daarbij ook verwijst naar de Vlaamse overheid. Die mikt op een massale uitrol en stelt dat zo’n 70 procent van de woningen relatief makkelijk geschikt te maken is voor een warmtepomp. “Vandaag zitten we naar schatting op zo’n 30 procent. Als sectorfederatie doet Climafed er alles aan om dat doel te halen. Kijk naar de elektrische auto: die wordt in veel landen mainstream, ook in het Belgische bedrijfswagensegment. Onze branche maakt dezelfde evolutie door. Dit is geen tijdelijke opleving, maar een structurele ontwikkeling”, zegt O.

Verwarmen via airco

Naast de warmtepomp neemt ook de markt voor koeling een vlucht. De hete zomer van 2026 - met opvallend meer hitte-doden dan tijdens de coronapiek - gaf de aircomarkt een serieuze duw. Veel van die toestellen kunnen ook verwarmen. 18 procent van de Duitse eigenaars gebruikt ze voor beide, in Vlaanderen ligt dat volgens onderzoek beduidend hoger, mogelijk richting 50 procent, vertelt O.

“De investering is bovendien relatief beperkt en dus perfect haalbaar voor veel mensen. Een airco woog tot nu toe negatief mee in de energieprestatieregelgeving (EPB) voor gebouwen, maar binnenkort wordt die minder afgestraft. Logisch, want airco’s worden al geïnstalleerd in hotels, auto’s en op kantoor, dus waarom niet thuis? Bovendien is er een mooie wisselwerking met pv, want de vraag naar koeling piekt wanneer de zonnepanelen dat ook doen”, stipt O aan.

Hand in hand

O ziet de airco helemaal niet als een concurrent voor de warmtepomp. Ook die helpt de uitrol van duurzame warmte vooruit. Er is dus vooral sprake van synergie. Vandaar de samenwerking tussen Climafed en Frixis, de federatie van installateurs, fabrikanten en invoerders in de koeltechniek. “Wij willen airco en hydronische oplossingen, namelijk de lucht-water- en water-waterwarmtepompen, dichter bij elkaar brengen. Samen is het plaatje van de warmtetransitie nog spectaculairder. Voor de consument maakt dat onderscheid weinig uit. Of het nu om airco of warmtepomp gaat, het draait om één en dezelfde omslag, meer bepaald de elektrificatie en verduurzaming van verwarming en koeling.”