Climafed vraagt betaalbaar transitieplan voor afbouw Vlaams aardgasnet

De geplande geleidelijke afbouw van het Vlaamse aardgasdistributienet moet gepaard gaan met een duidelijk en betaalbaar transitieplan voor huishoudens. Daarvoor pleit sectorfederatie Climafed. Volgens de federatie is duidelijkheid nodig over onder meer financiële ondersteuning, renovaties en de overstap naar alternatieve verwarmingssystemen.

De Vlaamse regering gaf op 17 juli principiële goedkeuring aan een decretaal kader voor de geleidelijke uitdienstname van het aardgasdistributienet. Netbeheerders zullen daarvoor uitdienstnameplannen moeten opstellen. Bij die plannen moet onder andere rekening worden gehouden met de beschikbaarheid van alternatieve energievoorzieningen en de bescherming van kwetsbare afnemers. Het voorstel moet nog verschillende adviesprocedures doorlopen.

Volgens Climafed maakt het beleidsvoornemen duidelijk dat Vlaanderen op termijn afscheid wil nemen van fossiele verwarming, maar blijft voor huishoudens nog onduidelijk hoe die overgang precies moet verlopen. Zo kunnen investeringen in een warmtepomp, isolatie of aanpassingen aan het afgiftesysteem een aanzienlijke financiële drempel vormen.

Warmtepompcharter als basis

Climafed verwijst daarom naar het Warmtepompcharter dat de Vlaamse overheid en de sector eerder dit jaar ondertekenden. Daarin spraken beide partijen af de uitrol van warmtepompen te versnellen. Onder meer lagere elektriciteitskosten, betaalbaarheid, betere begeleiding van huishoudens en opleiding van installateurs moeten daarbij helpen. Volgens de federatie moet dat akkoord nu worden vertaald naar een concreet stappenplan richting 2050.

Een eerste financiële verschuiving staat inmiddels gepland. Vanaf 2028 wil Vlaanderen via een energietaxshift een deel van de beleidskosten verschuiven van elektriciteit naar fossiele verwarmingsbrandstoffen. Voor een huishouden met een gemiddeld verbruik van 3.500 kilowattuur elektriciteit en 17.000 kilowattuur aardgas raamt de Vlaamse overheid de daling van de elektriciteitskosten op ongeveer 85 euro per jaar. De aardgaskosten stijgen in dat voorbeeld met een vergelijkbaar bedrag. Een huishouden met een warmtepomp zou door de lagere elektriciteitskosten ongeveer 166 euro per jaar besparen.

Volgens Climafed lost die verschuiving echter niet het probleem van de initiële investering op. De federatie pleit daarom daarnaast voor gerichte financiële ondersteuning en betaalbare financieringsmogelijkheden, met name voor huishoudens die de overstap niet op eigen kracht kunnen financieren.

Verkoop warmtepompen neemt toe

Ondertussen verschuift de Belgische verwarmingsmarkt al. Volgens cijfers van MARKETSTATS, een samenwerkingsverband van Climafed, BtecCH, Frixis en Gas.be, werden in de eerste zeven maanden van 2026 24.823 warmtepompen voor centrale verwarming verkocht. Dat is 30,3 procent meer dan in dezelfde periode van 2025. De verkoop van fossiele verwarmingstoestellen daalde tegelijkertijd met 14,8 procent.

Climafed ziet daarin een aanwijzing dat de transitie al op gang is gekomen, maar waarschuwt dat de overstap niet alleen haalbaar mag zijn voor huishoudens die de benodigde investeringen gemakkelijk kunnen dragen. De federatie vraagt de Vlaamse regering daarom om naast het einddoel ook duidelijk te maken via welke stappen alle huishoudens de komende decennia naar fossielvrije verwarming kunnen overstappen.