ASTER wordt energieleverancier: ‘We willen de voordelen van de zon delen in heel Vlaanderen’

Hoe staat de verduurzaming van Vlaamse sociale huurwoningen ervoor? Sven Van Elst, algemeen directeur van ASTER, spreekt van een mooie evolutie. Zo werden al veel zonnepanelen geplaatst en is een grootschalige uitrol van batterijen aanstaande. “Maar er is nog veel werk aan de winkel. Daarom geven we onze missie van duurzaam en betaalbaar wonen verder vorm. Met ASTER Energie gaan we nog meer mensen helpen besparen op hun energiefactuur.”

ASTER werd in 2020 opgericht en is de energiecoöperatie van 41 Vlaamse woonmaatschappijen en sectorvereniging Initia. Het doel: de sociale woonsector ondersteunen bij investeringen in de energietransitie van hun huurders. Maar welke doelstellingen werden sinds de oprichting bereikt? We vroegen het aan Sven Van Elst.

Stevige tussensprint

“Na een periode van experimenteren gingen we zo’n twee jaar na de start volop aan de slag. Sindsdien hebben we ruim 19.000 pv-systemen geplaatst en beheren we over de hele sector bijna 75 megawattpiek. Vlaanderen telt ongeveer 180.000 sociale woningen, inclusief appartementen, waarvan 50.000 geschikt zijn voor zonnepanelen. We zijn dus al een eind op weg”, schetst Van Elst.

Zonnetarief

Zonnepanelen bieden een kans om de sociale woonsector aanzienlijk te verduurzamen. Bovendien leveren ze voor huurders een duidelijke besparing op de energierekening op. De huurders draaien niet zelf op voor de kosten van de installatie van de zonnepanelen. In plaats daarvan betalen zij alleen voor de opgewekte zonnestroom, die ze direct zelf gebruiken. Dit gebeurt tegen een sociaal elektriciteitstarief, ook wel het zonnetarief genoemd. Gemiddeld is dit ongeveer 25 procent van de totale productie. De rest van de zonnestroom wordt in het elektriciteitsnet geïnjecteerd.

“Elke vier maanden herziet de Vlaamse regering het zonnetarief. Het is het laagste in de markt. In 2025 betaalde je ongeveer 28 eurocent per kilowattuur aan de energieleveranciers. Het sociale tarief was gemiddeld 18 eurocent per kilowattuur. Je kunt dus zo’n 35 procent besparen op wat je zelf consumeert. Hoe hoger dat aandeel, hoe groter het voordeel”, geeft Van Elst aan.

Minder gunstig klimaat

Hoe gaat het met de uitrol van pv op de daken van sociale woningen in Vlaanderen? Ook in dit segment was er de afgelopen jaren een terugval, onder meer door de grootschalige fusieoperatie binnen de sector, vertelt Van Elst. Het stof is nog niet volledig neergedaald. Zo krijgen heel wat woonmaatschappijen ‘nieuwe’ woningen in hun beheer. Die moeten ze eerst leren kennen.

Daarnaast is het verdienmodel van zonnepanelen in de sector sterk teruggelopen. Woonmaatschappijen betalen ASTER een vergoeding op basis van het geïnstalleerd vermogen. Hun verdiensten halen ze uit het zelfverbruik van de bewoners en de verkoop van injectie. Het voorbije jaar zijn de tarieven voor levering aan het net echter enorm gedaald.

Duw in de rug

“Tegelijk is er ook een positieve ontwikkeling”, aldus Van Elst. “De nieuwe Vlaamse regering maakt het voor woonmaatschappijen mogelijk om voor zonnepanelen op hun bestaande woningen tegen een negatieve rente van 2 procent te lenen. Daardoor wordt het financiële plaatje van pv weer aantrekkelijk, waardoor de uitrol dus weer zal aantrekken.”

Breder dan pv

Zonnepanelen zijn niet langer de heilige graal van de energietransitie. ASTER ondersteunt woonmaatschappijen dan ook op andere vlakken. Zo werd onlangs een aanbesteding voor de slimme sturing van elektrische boilers voor sanitair warm water gegund aan Thermovault. Daarmee kan het aandeel eigen verbruik bij huishoudens met zonnepanelen worden vergroot. Ook huishoudens zonder pv-installatie kunnen hiervan profiteren door een hogere energie-efficiëntie.

“Ik zie veel kansen voor de elektrische boiler. Slim water verwarmen met duurzame stroom loont. Bovendien moeten we uiteindelijk toch afscheid nemen van gas. We staan trouwens nog maar aan het begin van die ontwikkeling en dat geldt ook voor de warmtepomp. In nieuwbouw- en renovatieprojecten zetten woonmaatschappijen inmiddels al flinke stappen vooruit”, beklemtoont Van Elst.

Thuisbatterij

Waar de thuisbatterij al een vlucht heeft genomen in Vlaanderen, geldt dat nog niet voor de sociale woningsector. Daar komt verandering in als het aan ASTER ligt. In een nieuwe aanbesteding voor de komende vier jaar worden verschillende types batterijen meegenomen, van plug-in tot vaste systemen. ASTER wil ongeveer 20.000 batterijen installeren. Volgens Van Elst is de businesscase duidelijk.

“De energierekening wordt lager, omdat huurders het zonnetarief betalen voor zelfverbruik”, zegt Van Elst. “Met een kleine batterij, laten we zeggen tot 5 kilowattuur, kan dat aandeel al snel stijgen van 25 naar 50 procent. Hierdoor daalt de afname tegen het reguliere tarief met een kwart. De prijs van batterijen is bovendien sterk afgenomen en door de massa-inkoop drukken we die verder. Ook woonmaatschappijen profiteren: het sociale tarief ligt hoger dan de 3 à 4 cent per kilowattuur voor teruglevering, waardoor een batterij zich snel terugverdient.”

Duidelijke prioriteiten

Van Elst kijkt tevreden terug op de verduurzaming in de Vlaamse sociale woonsector en het werk van ASTER. Tegelijk wijst hij op de grote opgave, vooral bij de warmtetransitie. Die urgentie wordt gevoeld door woonmaatschappijen en hun huurders, zeker nu de huidige energiecrisis door de oorlog met Iran zich duidelijk laat voelen.
“We willen verduurzamen, minder afhankelijk worden van energie uit het buitenland en energiearmoede bestrijden. Dat kan door meer groene stroom op te wekken en elektrificatie, ook in onze sector.”

Meegenieten

ASTER kondigde al even geleden aan dat het ook een energieleverancier wil worden.
“Zodat we de voordelen van onze lokaal opgewekte zonnestroom breder kunnen delen in Vlaanderen, bijvoorbeeld met sociale huurders zonder zonnepanelen, maar ook met andere afnemers”, noemt Van Elst als reden.
Eind maart werd de daad bij het woord gevoegd met de oprichting van ASTER Energie, met Energie.be als partner voor de komende 10 jaar. Het streven is om in het voorjaar van 2027 volledig operationeel te zijn.

“Wij hebben de afgelopen jaren tal van zonnepanelen geïnstalleerd, omdat we geloven dat duurzaamheid en betaalbare energie prima samen kunnen bestaan. Met ASTER Energie willen we klanten helpen hun energiekosten te verlagen en lokale gemeenschappen laten meegenieten van zonnestroom. Dat is precies wat de energietransitie nodig heeft. De zon schijnt bovendien voor iedereen, wij zorgen ervoor dat iedereen daar ook voordeel van kan trekken. Wat is er mooier dan dat?”, besluit Van Elst.