Na 1 jaar plug-and-play zonnepanelen en thuisbatterijen blijft massale uitrol nog uit

Vorig jaar werden stekkerzonnepanelen en -batterijen toegestaan in België. Hoe staat de markt voor deze producten er nu voor volgens Dirk Van Evercooren van Pluginfo België? “De feitelijke inburgering van deze producten verloopt sneller dan de officiële cijfers doen vermoeden, al is er van een grote doorbraak van plug-in PV nog geen sprake. Wij pleiten voor een collectieve aanpak die appartementsbewoners faciliteert bij het plaatsen van balkonzonnepanelen.”

Pluginfo, een project van non-profitorganisatie Energie Facteur 4, focust op consumenten, maar bedient ook installateurs, energiecoöperaties en lokale overheden. Centraal staat het bieden van informatie over techniek, veiligheid en regelgeving aangaande plug-and-play-energiesystemen.

Drempelverlagend

“Ons doel is het veilig en verantwoord toepassen van dit soort zonnepanelen en batterijen. We geven voorlichting via onze website en organiseren informatiesessies. Daarnaast zijn we duidelijk zichtbaar in de traditionele en sociale media. We brachten ook een e-book over plug-in zonnepanelen uit, een e-book over batterijen komt eraan”, licht Van Evercooren toe.

De toegevoegde waarde van stekkerproducten is onmiskenbaar, stelt Van Evercooren. Zo kunnen veel mensen niet profiteren van de voordelen van zonnepanelen, namelijk verduurzamen en hun energierekening verlagen. Denk bijvoorbeeld aan jonge gezinnen zonder eigen dak en huurders van appartementen met een klein budget. Ook zij moeten mee kunnen doen.

Vrees voor landschapsvervuiling

Wie het over plug-in PV heeft, komt al snel uit bij balkonzonnepanelen. Het potentieel is groot, zoals in Duitsland wordt aangetoond. Daar worden ze in grote aantallen verkocht. In België verloopt de uitrol echter moeizamer. Er is nog veel weerstand, vooral bij verenigingen van mede-eigenaars (VME’s) en lokale besturen, vertelt Van Evercooren.

“Esthetiek vormt het belangrijkste bezwaar. Ze worden vaak verboden of mogen niet in het zicht worden geplaatst, bijvoorbeeld aan de straatzijde, uit angst dat het een rommeltje wordt. Er is dus sprake van willekeur en ontmoediging. Recente Vlaamse regulering brengt daar gelukkig wat meer lijn in.”

Eén lijn

In het vrijstellingsbesluit van de Vlaamse regering van 6 februari 2026 is vastgelegd dat bepaalde PV-installaties zonder omgevingsvergunning geplaatst mogen worden, uitgezonderd bij erfgoedpanden. Dit geldt onder meer voor plug-in zonnepanelen op daken en balkons. Voor gevels geldt een maximale oppervlakte van 4 vierkante meter. Volgens Pluginfo is echter meer nodig voor een doorbraak van balkonzonnepanelen.

“De weerstand moet worden doorbroken. De oplossing ligt in een collectieve aanpak, waarbij appartementsbewoners gezamenlijk balkonzonnepanelen kunnen plaatsen en een professionele installatie zorgt voor een uniforme en verzorgde uitstraling. Lokale besturen kunnen daarin een faciliterende rol spelen”, stelt Van Evercooren.

Kaap 8.000 registraties in zicht

Stekkerproducten werden een jaar geleden toegestaan door Synergrid, de Belgische federatie van netbeheerders. Voorwaarde is dat ze zijn uitgerust met goedgekeurde (gehomologeerde) omvormers en dus voldoen aan de geldende veiligheids- en netstabiliteitsvereisten. Ze zijn inmiddels overal verkrijgbaar, onder meer online en bij bouwmarkten.

Hoe snel gaat het momenteel exact? Er zijn geen commerciële verkoopcijfers beschikbaar. Stekkerproducten moeten worden gemeld bij de netbeheerder, met uitzondering van bepaalde toestellen onder 800 watt in combinatie met een digitale meter, al wordt dat wel aangeraden. In Vlaanderen zijn momenteel zo’n 7.400 stekkerproducten geregistreerd, waaronder 1.200 plug-in zonnepanelen.

Plug-in batterij

“Maar het werkelijke aantal ligt veel hoger, een veelvoud ligt voor de hand. Bovendien zijn er duidelijke regionale verschillen: in Brussel zijn nu 36 batterijen en 33 PV-systemen gemeld. De grootste twee Waalse netbeheerders, namelijk ORES en RESA, registreerden samen nog maar 550 stekkerpanelen. Ook daar wordt wat in het stopcontact wordt gestoken lang niet altijd doorgegeven”, volgens Van Evercooren.

Van grootschalige uitrol van plug-in PV in België is nog geen sprake. Hoe zit het met de plug-in batterij, die inmiddels ook overal verkrijgbaar is? In Nederland, waar de thuisbatterijenrevolutie pas begint, loopt het aandeel van deze plug-in thuisbatterijen volgens marktexperts nu richting de 50 procent. Pluginfo verwacht dat stekkerbatterijen ook in België marktaandeel ten opzichte van vaste batterijen zullen veroveren. Er wordt echter anders naar de toegevoegde waarde gekeken dan die van plug-in PV.

Betaalbaar

“De aankoop van een batterij is in de eerste plaats financieel gedreven”, aldus Van Evercooren. “Ze maken het verhogen van het eigen verbruik van zonne-energie mogelijk. Er bestaan ook systemen waarmee op energiemarkten kan worden gehandeld. Maar de winst is klein tot verwaarloosbaar door de beperkte capaciteit en het vermogen van de stekkerbatterijen. Hun ecologische bijdrage is bovendien beperkter dan die van stekkerpanelen. Tegelijkertijd is het een laagdrempelig product voor mensen met een kleine portemonnee.”

Geen vermogenslimiet

Hoe kijkt Pluginfo naar de veiligheid van stekkerbatterijen? Tijdens de marktconsultatie van Synergrid werd gepleit voor een vermogenslimiet van 800 watt, zoals die bijvoorbeeld in Duitsland wordt gehanteerd. Die is bedoeld om de impact op het laagspanningsnet te beperken en de veiligheid van de elektrische installatie in huis te waarborgen.

“Dat ging niet door. Vlaanderen wilde het, maar de federale overheid vond het niet haalbaar of niet nodig. Toegelaten producten voldoen echter aan de veiligheidseisen, hebben een maximaal of gelimiteerd vermogen van 800 watt en zijn op zich zeer brandveilig. Uiteraard moet je nadenken over hoe je ze gebruikt en in welk stopcontact je ze steekt. Doe dat ook vooral niet via een stekkerblok. Stapeling van meerdere producten op één groep is uiteraard gevaarlijk. Maar dat alles is een kwestie van gezond verstand”, vindt Van Evercooren.

Duurzamere wereld

Hoe versnelt Pluginfo de uitrol van stekker-PV en batterijen? Hoewel de organisatie geen lobbyclub is, is er wel regelmatig overleg met o.a. het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (VEKA) en de Federale Overheidsdienst (FOD), benadrukt Van Evercooren. De actuele inzet is de collectieve plaatsing van balkonzonnepanelen om op een verantwoorde manier versnelling te creëren en lokale besturen in beweging te krijgen.

“Daarnaast spreken we bijvoorbeeld met de Belgian Battery Recycling Organisation (BEBAT). Veel stekkerbatterijen worden online gekocht bij buitenlandse partijen, bijvoorbeeld uit Nederland, Frankrijk of Denemarken. Dat gebeurt soms ongemerkt: je denkt dat je te maken hebt met een Belgische leverancier, terwijl dat vaak niet zo blijkt te zijn. Je betaalt dan mogelijk een lagere prijs, maar voldoet niet aan de wettelijke bijdrage voor recycling. Dat is zeer onwenselijk. We willen allemaal naar een duurzamere wereld, dus ook dat is een punt dat moet worden aangepakt”, besluit Van Evercooren.