Het potentieel van een aquathermieproject nagaan in vier stappen

Recent vond in Antwerpen het Live Event plaats van WaterWarmth, een Europees interregionaal innovatieproject met 18 partners dat aquathermie bekender, betaalbaarder en breder toepasbaar wil maken. Toonaangevende experts op het gebied van duurzame verwarming en warmtenetten deelden er hun inzichten met beleidsmakers van steden, gemeentes & provincies, energieprofessionals, consultants en onderzoekers. In dit eerste artikel in een reeks van drie gaan we dieper in op de sessie van Lenn Coussement, projectingenieur bij de Leuvense engineeringconsultant Extraqt, die het potentieel van aquathermische energie belichtte.

Van water naar warmte/koeling

Vooraleer daar dieper op in te gaan, legt Coussement eerst de werking van aquathermie zorgvuldig uit. Hierbij fungeert oppervlakte-, afval- of drinkwater als duurzame energiebron. Een warmtewisselaar onttrekt de warmte aan het water, waarna een warmtepomp de temperatuur met behulp van elektriciteit opwaardeert/verlaagt. Zo kan de energie worden aangewend voor het verwarmen of koelen van een gebouw. Ongeveer 75 procent van de opgewekte energie is afkomstig van de warmte in het water, slechts 25 procent wordt uit elektriciteit gehaald, aldus Coussement.

Open vs. gesloten systemen

Vervolgens licht Cousement toe dat er bij aquathermie twee verschillende technieken zijn die op verschillende manieren worden toegepast: gesloten en open systemen. Bij een gesloten systeem wordt er gewerkt met een gesloten netwerk waarin een warmteuitwisselingsvloeistof circuleert om warmte/koude te onttrekken aan het oppervlaktewater. De warmtewisselaar wordt rechtstreeks in het water geplaatst. Dit kan eventuele scheepvaart bemoeilijken, waardoor deze werkwijze vooral op meren wordt toegepast. Filtering is hier niet nodig.

Bij een open systeem wordt het water rechtstreeks naar de warmtepomp van het gebouw gepompt. Na het onttrekken van de warmte wordt het afgekoelde water terug geloosd. Filtering is hier wel vereist. Dit systeem heeft nauwelijks impact op de scheepvaart en wordt dus vooral op stromend water, bijvoorbeeld rivieren, geïnstalleerd.

Vierstappenplan

Dat er een groot potentieel zit in aquathermie hoeft geen betoog meer, al is de opbrengt verschillend van case tot case. “Een succesvol project start met een grondige haalbaarheidstudie. Die vraagt een viervoudige aanpak”, geeft Coussement aan.

1. Get Inspired
“In eerste instantie is het aangewezen om geïnteresseerden warm te maken voor aquathermie. Daarbij is het belangrijk om de werking duidelijk uit te leggen en de pro’s en de contra’s bij het project in kwestie te schetsen”, aldus Coussement.

2. First check
“Hiervoor werd de WaterWarmth Quickscan ontwikkeld. Deze tool maakt een snelle inschatting of aquathermie bij het project in kwestie een interessante optie vormt. Hierbij worden vier factoren geanalyseerd, namelijk de warmte- of koeltevraag, de eigenschappen van het oppervlaktewater, de infrastructuur en eventuele beperkingen en benodigde vergunningen”, vervolgt Coussement.

3. Sense check
“Dit kunnen we als de eerste expertreview beschouwen. Hierbij wordt er gekeken of het echt zinvol is om een volledige haalbaarheidsstudie uit te voeren”, verduidelijkt Coussement.

4. Diepteanalyse
“Deze studie wordt uitgevoerd door een ervaren expert in aquathermie. Die beoordeelt de thermische impact, het technisch concept en de financiële haalbaarheid van het project. Daarnaast gaat die na welke vergunningen er vereist zijn”, besluit Coussement.